Geluk of vrede, nogal een verschil

Ergens weet je het. Je weet het niet, omdat je het niet kunt zien, en toch weet je in al je optionele ellende dat die ellende eigenlijk helemaal niet nodig is. En toch is ie er met regelmaat, afgewisseld door perioden van opluchting en geluk. Wie van de ellende terug naar het geweken geluk wil ziet vaak de geest terug grijpen op het verleden, op hoe er eens harmonie was, welke condities daarin meespeelden. Die condities weer aanleggen werkt echter zelden, geluk is niet mechanisch herhaalbaar. De nadruk op geluk is zelf al garantie voor het tegenovergestelde. Dit is de reden dat positief denken geen soelaas biedt. Denk hierbij aan een weegschaal en twee gewichten: de ene schaal staat voor geluk en de andere voor ongeluk. De gretige geest die graag zelfbeschikkend los van kosmische wetten opereert is geneigd de twee gewichten op de schaal geluk te leggen, daarmee de beweging van de weegschaal onmogelijk makend. Geluk en ongeluk hangen samen, vormen een evenwicht, en dit evenwicht vraagt, -hoe vanzelfsprekend-, om een evenwichtige verdeling van de twee gewichten. Zo zal de weegschaal beweeglijk blijven en door de tijd heen het evenwicht in stand worden gehouden. O ja, ongeluk zal langskomen, maar niet blijven, waar in het geval van twee gewichten op één schaal wel van die fixatie sprake is. Zo stel ik me voor dat een depressie die niet wijkt het gevolg is van een overschatting van de waarde van geluk. Geluk duidt op het lukken van iets, ongeluk op het mislukken; met geluk wordt dus een controle verlangd die in werkelijkheid echter niet bestaat. Er lukt wel eens wat, er gaat wel eens wat mis; geluk brengt geen blijvende vrede. Geluk is niet het hoogste haalbare, evenwicht (niet stilstaand maar bewegend) en harmonie is wat de mens verlangt. Geluk brengt geen vrede, want men weet dat het weer verloren zal gaan. Harmonie geeft vrede omdat het noch aan geluk hecht, noch aan ongeluk. This too shall pass.

Das nu wel leuk, deze uit-éénzetting, maar als er verdeeldheid en ellende heerst willen we liever één-wording. Theorietjes kunnen wel eens helpen om tot zeker inzicht te komen, maar om levend inzicht gaat het en daar is theorie verder niet van belang. Theorie is als een boot om over te varen; zodra het gewenste doel is bereikt wordt de boot achter gelaten. Blijven we fervent aanhanger van theorieën en filosofieën dan komen we alsmaar niet verder dan verbale mentale noties die op hun best naar vrede verwijzen, maar dit nimmer incorpereren. Dus wat hier nodig is, is juist het loskomen van alle concepten die filters in het brein vormen waardoor de heelheid der dingen niet wordt gezien.

Goed, het uitgangspunt is heel eenvoudig: ik voel me beroerd, in conflict, niet op mijn gemak, ontheemd. Ik wil een oplossing van deze gespletenheid, begrijpelijk. We hebben al gezien dat we niet via ons geheugen het geluk en ideale omstandigheden uit het verleden kunnen plukken; de twee gewichten dienen gelijkelijk over de twee schalen verdeeld te worden. Ik voel me hondsberoerd omdat ik dit tot nog toe weigerde te doen, laat me dat als eerste vaststellen. We kunnen het onwel zijn niet zomaar aan de kant schuiven. Het zogenaamde ´loslaten´ dat veel spirituele scholen en leraren aanbevelen is in mijn ogen geen goed advies in deze; diegene die de gespletenheid dient te lossen is zelf de gespleten figuur en zal zo de gespletenheid alleen maar voeden. Dus is het beter eerst een goed onderzoek te verrichten naar wat nu feitelijk de situatie is, hoe de ellende tot stand is gekomen, welk recept ervoor gebruikt is. Nisargadatta heeft gesteld dat we iets pas los kunnen laten als we exact gezien hebben wat het is. Niet middels filosofie maar onmiddellijk, waarnemen zonder tussenkomst van concepten en filters. Naakt staan en niet wegkijken. Dan hoeft er niet gelost te worden, wat doorzien is zal vanzelf vallen.

Vanaf hier ga ik ervan uit dat het probleem dat speelt niet een fysieke oorsprong heeft, dat er geen sprake is van een vitaminetekort of enorme kater door inname van toxische stoffen, om maar wat zaken te noemen. Een probleem, is hier mijn stelling dan ook, is een gevolg van verwarring, van een onjuiste kijk op zaken, van verkeerde uitgangspunten. Heel veel zaken worden een probleem genoemd terwijl ze dat helemaal niet zijn. Als je wilt dat de zon schijnt maar het regent, kun je de regen wel een probleem noemen maar de realiteit een probleem noemen is rijkelijk absurd. De wens dat de zon schijnt, ja, die is wel problematisch als het pijpenstelen regent. Ik wil een aantal ´pointers´ of ´vingerwijzingen´ de revue laten passeren die goed van pas komen als iemand in geestelijke nood verkeert. Laat ik meteen maar beginnen.

* Als je meent in problemen te verkeren breng wat je in je hoofd hebt dan eens helemaal terug tot wat nu werkelijk het geval is. Ik heb de in 1998 overleden Nederlandse advaitaleraar Alexander Smit dit, in andere woorden, eens horen zeggen. Een prima aanwijzing om uit de malende geest te treden. Mijn probleem kan lijken dat mijn relatie op springen of mijn baan op de tocht staat en de zorgen hierover maken me gestrest. Als ik dit advies echter ter harte neem, mijn aandacht breng naar de actuele omstandigheden, dan zal ik zien dat ik waarschijnlijk gewoon een dak boven mijn hoofd heb, er eten in de koelkast ligt, mijn stress er niet is als ik al die hersenspinsels achter laat tijdens het genieten van een heerlijk diner. Als ik mijn baan al kwijt ben is dit ook geen probleem maar een feit dat om actie vraagt. Nog geen nieuwe werkgever hebben is geen probleem, op zoek naar werk moeten gaan is geen probleem. De zogenaamde ´onzekerheid´ die in de situatie besloten lijkt te liggen ligt niet in de situatie maar in het denken besloten; in feite is er geen onzekerheid als je tot passende actie overgaat.

* Weet je absoluut zeker dat dit waar is? Deze vraag speelt een sleutelrol in The Work van Byron Katie. Zij gaat tot het uiterste om aan te tonen dat problemen eigenlijk niet bestaan, dat een probleem wijst op een verwarde geest. Misschien ben je je baan en je partner op dezelfde dag kwijt geraakt, dan kun je toch van een probleem spreken? Nee. Je ademt nog, er is niets verloren. Maar als ik gehoord heb dat ik kanker heb, en nog maar zes maanden te leven? Is dat dan geen probleem? Nou, nee, maar liefst zes maanden zeg, das niet niks! De kanker is een feit volgens de dokter, maar in mijn directe ervaring is dit het niet. Wellicht hoest ik wat, mogelijk zal ik straks grotere pijnen en andere ongemakken te verdragen krijgen, maar momenteel schijnt de zon en is de enige bewolking te bekennen die in mijn geest. De realiteit, zegt Katie, is veel vriendelijker dan ons denken.

* What´s wrong with right now, unless you think about it? Tis duidelijk: ook deze vingerwijzing, van Bob Adamson, maakt het verschil duidelijk tussen de realiteit die al het geval is en de bezwaren die we er mentaal bovenop plakken. De realiteit kunnen we niet naar onze hand zetten maar de werking van onze bezwaren zijn goed te ervaren en doorzien, zodat ze kunnen vallen en de ´split mind´ daarmee ook, vrede overlatend.

* Tot besluit twee citaten van Sri Nisargadatta Maharaj over hetzelfde thema:

Learn to live without self concern. For this you must know your own true being as indomitable, fearless, ever victorious. Once you know with absolute certainty that nothing can trouble you but your own imagination, you come to disregard your desires and fears, concepts and ideas, and live by truth alone

Just realise you are dreaming a dream you call the world and stop looking for ways out. The dream is not your problem. Your problem is that you like one part of your dream and not another. Love all or none of it, and stop complaining. When you have seen the dream as a dream, you have done all that needs to be done.

.

Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.